Öncelikle her seçim bölgesindeki temsil kabaca seçmen sayısının, milletvekili sayısına bölünmesiyle hesaplanıyor. Bu hesaplamaların daha iyi anlaşılabilmesi için örnek olarak Urfa’da 2002 genel seçim sonuçlarını örnek göstereceğiz. Urfa’da 2002’de toplam 570 bin 168 seçmen bulunuyordu. Urfa bir seçim bölgesi olarak da 11 milletvekili çıkarıyor. Yani Urfa’da bir milletvekilinin temsil ettiği seçmen sayısı 51 bin 833.
Ancak seçim sonuçları hesaplanırken tabii ki kullanılan geçerli oy sayısı hesaplanıyor. 2002 seçimlerinde Urfa’da kullanılan geçerli oy sayısı 433 bin 678. Yani seçime katılıma göre Urfa’dan seçilecek bir milletvekili 39 bin 425 seçmeni temsil ediyor.
Şimdi bu oran Türkiye’de partiler için ülke barajı söz konusu olmasa bir bağımsız adayın seçilmek için alması gereken oy miktarını işaret ediyor. Ama seçim barajı söz konusu olduğundan, ülke barajını geçemeyen partilerin oyları, partilerin ne kadar milletvekili çıkaracağının hesaplaması yapılırken geçersiz oy muamelesi görüyor.
2002 seçimlerinde AKP ve CHP dışındaki partilerin seçim barajının altında kalması nedeniyle Urfa ilinde, diğer partilerin oyları milletvekili dağılımı belirlenirken dikkate alınmıyor.
Bu aşamada 1 milletvekili çıkarmak için gerekli oy miktarı şöyle belirleniyor:
Urfa’da 2002 yılında milletvekili dağılımının belirlenmesi örneğinden hareket edelim. 3 Kasım seçimlerinde Urfa’da barajı geçen partiler olan AKP ve CHP toplam 147 bin 307 oy almış. Bunun yanında bağımsız bir aday ise toplam 19 bin 014 oy almış. Urfa ilinde bir milletvekili çıkarılması için gerekli oyu hesaplarken barajı geçen partiler ve bağımsız adayların oyları toplanıp, seçim bölgesinin çıkardığı milletvekili sayısına bölünüyor. Yani Urfa’da 2002’de CHP, AKP ve bağımsız adayların aldığı 161 bin 291 oyu 11’e bölmemiz gerek. Bu hesaba göre Urfa’dan bir bağımsız adayın seçilebilmesi için 15 bin 100 oy yetiyor.
Nitekim 2002’de Urfa’da bir bağımsız aday oyların yüzde 4,38’ini (toplam 19 bin 014 oy) almasına rağmen bu hesaplamayla parlamentoya girmeyi başardı.
Kanunda ifade edilen şekil
Türkiye’de Milletvekili Seçim Kanunu’nun 34’üncü maddesinde bu hesaplama şu açıklamayla ifade ediliyor: “Bağımsız adaylar ile 33’üncü maddede yazılı oranı aşan siyasi partilerin, bir seçim çevresinde elde edecekleri milletvekili sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır: ‘Seçime katılmış siyasi partilerin ve bağımsız adayların adları alt alta ve aldıkları geçerli oy sayıları da hizalarına yazılır. Siyasi partilerin oy sayıları, önce bire, sonra ikiye, sonra üçe.... ila o çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Elde edilen paylar ile bağımsız adayların aldıkları oylar ayrım yapılmaksızın en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısı kadar bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız adaylara rakamların büyüklük sırasına göre milletvekili tahsis olunur. Son kalan milletvekilliği için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde, bunlar arasında ad çekilmek suretiyle tahsis yapılır.”
Yorumlar-Sorular ve Cevaplar
Toplam 2 yorum,
1-2 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
bağımsız milletvekili seçilmesi (1950'li yıllarda)
1946-60 arasında bağımsız milletvekili nasıl seçilirdi? ne kadar oy alması gerekir? Bildiğimiz kadarıyla liste usülü bir seçim yapılmakta. Salt yüzde olarak hangi partinin oyu fazla olursa o parti bütün milletvekilliği alıyordu. Ancak bağımsızlar nasıl seçiliyor?
Halkımız ne kadar bilinçli?
Halkımız, halkın ne kadar yanında ben halkın içinden gelen hiç maddi imkanı olmayan birisiyim neden siyasette maddi durumları en üst düzeyde kişiler yapıyor, herkesin yapabilmesi gerekiyor bunun önünü açmak istedigim için de adayım.