|
|
|
|
Mehmet Han ÖNEY (İşyeri Baştemsilcisi): İşyerimizde yürürlükte olan Toplu İş Sözleşmesi'nin 34/B maddesi gereği “Bayram günü çalıştırılan işçilere, çalıştıkları günün ücreti, ücret ödeme şekline bakılmaksızın 3 kat fazlasıyla (yani o gün için toplam olarak 4 yevmiye) ödenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. TİS'in 31/A maddesinde de “işgünlerinde yapılan fazla çalışmalar saat başına normal saat ücretinin % 100 fazlası ile ödenecektir.” şeklindedir. TİS'in 31/B maddesinde de “Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerinde yapılan “fazla çalışmalara” o gün için iş karşılığı olmaksızın ödenen 1 gündelik ücret hariç çalışma karşılığı verilen saat ücretinin % 60 fazlasıyla ödenecektir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Yukarıda belirtilen TİS'in ilgili maddeleri çok açık olduğundan uygulamada herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Öğrenmek istediğim esas sorun, Bayram gününün, günün hangi saatinde başladığı ve hangi saatinde bittiğidir. Yani 24 saatlik zamana göre gün 00:01'den başlayıp 24:00'te bitiyor. Ancak normal mesainin başlama saati 08:00, bitiş saati ise 17:00 olduğuna göre saat 17:00'den 24.00'te kadar yapılan çalışmalar bayram gününün fazla çalışması olup bu sürede yapılan çalışma ile ilgili herhangi bir tereddüde mahal yoktur. Ancak günün başlama saati olan 00:01'den normal mesainin başladığı 08:00'e kadar olan çalışmalar bayram gününün hangi kategorisine girmektedir? Bu saatlerde yapılan çalışmalar bayram günü çalışması gibi ilave 3 yevmiye (TİS'in 34/B) şeklinde değerlendirilmeli mi? yoksa bayram gününün fazla çalışması yani TİS'in 31/B maddesindeki hükme göre çalışma karşılığı verilen saat ücretinin % 100 + % 60 = % 160 fazlası şeklinde ücret mi ödenmelidir? TİS'te bu sürede (00:01 – 08:00 arası) yapılacak çalışmalar için herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Örneğin; İşçi (….), 29 Ağustos 2006 tarihinde gece saat 22:00'de işe çağrılarak O gece saat 05:00'e kadar çalışmaya devam etmiştir. Bu durumda ilk 2 saatte (22:00 – 24:00 arası) yapılan çalışma normal günlerin fazla çalışması şeklinde ücretin ödenmesinde herhangi bir sorun yoktur. Esas öğrenmek istediğim 30 Ağustos bayrama denk gelen 00:01 – 05:00'e kadar yapılan 5 saatlik çalışmanın ücreti ne şekilde ödeneceğidir? Normal mesai saati (08:00) henüz başlamadan çalışma yapılmış bu çalışma, bayram günü normal çalışması mı? Yoksa bayram günü fazla çalışması gibi değerlendirilmelidir?
Bu senaryoda bazı eksikler var. Şöyle ki, bu çalışma, muhtemelen bir arızanın giderilmesi veya bakım işine yönelik olabileceği gibi, 22.00'de başlayan vardiyada bir işçinin yerine göreve çağrılma da olabilecektir. Okuyucumuzun anlattığına göre, 22.00-24.00 saatleri arasındaki 2 saatlik çalışma için, 2 saatlik normal fazla çalışma ücreti kategorisinde ödeme yapılacağını açımladığına göre, bu çalışma, gündüz yapılan çalışmaya ek olarak yapılan ve haftalık normal 45 saati aşan bir fazla çalışmadır. Ve bu çalışmanın 00.01-05.00 saatleri arasındaki 5 saatinin ücreti de genel tatil günü yani 30 Ağustos günü fazla çalışmasının ücreti şeklinde değerlendirilmesi gerekecek ve toplu iş sözleşmesi gereği, bayram gününün fazla çalışması yani TİS'in 31/B maddesindeki hükme göre çalışma karşılığı verilen saat ücretinin % 100 + % 60 = % 160 fazlası şeklinde ücret ödenmesi gerekecektir. Ancak normal bir vardiya çalışması olarak gerçekleşmiş olsaydı, bu çalışma için sözleşmedeki bayram fazla çalışması zammını değil, sadece % 100 zamlı bayram çalışması ödemesi yeterli olacaktı. Çünkü bu çalışma, haftalık normal 45 saatin içerisinde olan bir çalışmadır. İşçiler, çalıştırılmayıp tatil yaptırılsalardı, böyle bir ödeme yükümlülüğü hiç doğmayacaktı. Çünkü esas olan bayramlarda çalışmanın tatil edilmesidir. Zaten akit taraflar, İş Kanunu'ndaki esaslardan oldukça yüksek zamlı bayram çalışması öngörerek bu bayram çalışmasından caydırmak istemişlerdir.
