Ana Sayfa
> İşçi Hakları > Doğum yapan kadın işçinin hakları
|
|
| |||
|
 |
 |
Doğum yapan kadın işçinin hakları
KADIN işçilerin izin hakları İş Kanunu’nda, parasal hakları olan "analık ödeneği" ile "emzirme ödeneği" ise Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda düzenlenmiş bulunmaktadır.
Uygulamada bu hakların kullanımına ilişkin kimi sorunlar yaşandığı biliniyor. Özellikle, "sigortalılık niteliği" sona eren kadın işçilere analık ödeneği (analık parası) verilmemekte, işçinin doğum yaptığı tarihte hizmet akdinin devam etmesi şartı aranmaktadır. Oysa kanuni durum tam da böyle değil.
İzin hakları
Kadın işçiler doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmazlar. Çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
Öte yandan, eğer kadın işçi ister ise işvereni, bu 16 ya da 18 haftalık sürenin tamamlanmasından sonra 6 aya kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
Süt izni
Kadın işçilere bir de süt izni verilmektedir. Şöyle ki; kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1.5 saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını ise işçi kendisi belirler. Dahası, bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
Analık parası
Günlük dilde doğum yapan kadın işçiye yukarıda belirtilen 16 ya da 18 haftalık çalıştırılmadığı süre için SGK tarafından verilen paraya "analık parası/doğum parası" denilmektedir. Ancak, kanundaki adı "analık geçici iş göremezlik ödeneğidir". Bu konu ile ilgili 5510 sayılı kanundaki düzenleme İş Kanunu’ndaki çalıştırma yasağı ile paraleldir.
Buna göre; sigortalı kadın işçinin analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla;
Doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise, doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün için,
Sigortalı kadının işçinin isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışılması halinde ise, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için, geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından ödenir.
Aranan temel şartlar
Doğum yapan kadın işçiye analık parası verilmesinde esasen iki temel koşul aranmaktadır:
Æ Birincisi; doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olacak.
Æ İkincisi; doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık (toplam 16 hafta) sürede, çoğul gebelik (ikiz, üçüz vs. doğum) halinde ise doğumdan önceki 10 ve sonraki 8 haftalık (toplam 18 hafta) işyerinde eylemli çalışmamış olunacak.
Bazen, işverenler doğum yapan işçisine rızaen/işyeri geleneği olarak çalışmadığı sürelerin ücretini yine de ödemektedir. Belirtelim ki, işçiye bu şekilde ücretinin ödenmiş olması, onun çalıştığı anlamına gelmez ve SGK analık parasını yine de ödemek zorundadır.
Sigortalılık sona ererse
Şüphesiz analık parası kadın işçilere/sigortalılara verilecektir. Yani, sigortalılık niteliği devam edenlere. Ancak, burada aranılan, doğum yapılan tarihte sigortalılık niteliğinin devam etmesi değildir.
Analık hali, kadın işçinin gebelik halini de kapsamaktadır. Dolayısıyla, önemli olan doğum öncesi 8 ya da 10 haftalık sürede yani gebelik istirahatinin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin devam etmesidir. Yoksa, doğum öncesi istirahat süresi içinde hizmet akdinin sona ermiş olması analık parası ödenmesine engel değildir.
Başka bir söyleyişle, kadın işçinin doğum öncesi 8 ya da 10 haftalık istirahat süresi içinde herhangi bir sebeple hizmet akdi sona ermiş olsa dahi kendisine doğum öncesi ve doğum sonrası istirahatlara ait geçici iş göremezlik ödeneği/analık parası eksiksiz ödenmek durumundadır.
Gizlenen bir başka gerçek
İş kazasına uğranılan tarih önemli. Neden mi, "Sosyal Güvenlik Reform Kanunu’nda" gelir bağlanmasına bir istisna dışında alt sınır getirilmemiştir. Konu emekli ya da malüllük aylığı bağlanmasından farklıdır. Eğer, sigortalı iş kazasına uğramış ve meslekte kazanma gücünü de en az %10 oranında kaybetmiş ise, SGK ona gelir bağlamaktadır. Ancak kaza tarihi yeni dönemde önemli. Hatta 1 Ekim 2008’den önce kazaya uğrayan işçiler şanslı bile. Sigortalı işçi, 1 Ekim 2008 öncesi kazaya uğrayıp meslekte kazanma gücünü en az %10 yitirmiş ise, SGK ona gelir bağlar ve alt sınıra da dikkat eder. Yani alt sınır altında gelir bağlanamaz.
Ancak, sigortalı (işçiler ile bağımsız çalışanlar) 1 Ekim 2008’den sonra iş kazasına uğrayıp meslekte kazanma gücünü en az %10 yitirmiş ise, SGK gelir bağlar, fakat alt sınıra dikkat etmez.
Şu halde, 1 Ekim 2008’den sonra iş kazasına uğrayanlardan, bir başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede olanlar haricindekilere, komik sayılacak tutarlarda gelir bağlandığına tanık olacağımızı şimdiden söyleyebiliriz.
Uygulamada bu hakların kullanımına ilişkin kimi sorunlar yaşandığı biliniyor. Özellikle, "sigortalılık niteliği" sona eren kadın işçilere analık ödeneği (analık parası) verilmemekte, işçinin doğum yaptığı tarihte hizmet akdinin devam etmesi şartı aranmaktadır. Oysa kanuni durum tam da böyle değil.
İzin hakları
Kadın işçiler doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmazlar. Çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
Öte yandan, eğer kadın işçi ister ise işvereni, bu 16 ya da 18 haftalık sürenin tamamlanmasından sonra 6 aya kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
Süt izni
Kadın işçilere bir de süt izni verilmektedir. Şöyle ki; kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1.5 saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını ise işçi kendisi belirler. Dahası, bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
Analık parası
Günlük dilde doğum yapan kadın işçiye yukarıda belirtilen 16 ya da 18 haftalık çalıştırılmadığı süre için SGK tarafından verilen paraya "analık parası/doğum parası" denilmektedir. Ancak, kanundaki adı "analık geçici iş göremezlik ödeneğidir". Bu konu ile ilgili 5510 sayılı kanundaki düzenleme İş Kanunu’ndaki çalıştırma yasağı ile paraleldir.
Buna göre; sigortalı kadın işçinin analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla;
Doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise, doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün için,
Sigortalı kadının işçinin isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışılması halinde ise, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için, geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından ödenir.
Aranan temel şartlar
Doğum yapan kadın işçiye analık parası verilmesinde esasen iki temel koşul aranmaktadır:
Æ Birincisi; doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olacak.
Æ İkincisi; doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık (toplam 16 hafta) sürede, çoğul gebelik (ikiz, üçüz vs. doğum) halinde ise doğumdan önceki 10 ve sonraki 8 haftalık (toplam 18 hafta) işyerinde eylemli çalışmamış olunacak.
Bazen, işverenler doğum yapan işçisine rızaen/işyeri geleneği olarak çalışmadığı sürelerin ücretini yine de ödemektedir. Belirtelim ki, işçiye bu şekilde ücretinin ödenmiş olması, onun çalıştığı anlamına gelmez ve SGK analık parasını yine de ödemek zorundadır.
Sigortalılık sona ererse
Şüphesiz analık parası kadın işçilere/sigortalılara verilecektir. Yani, sigortalılık niteliği devam edenlere. Ancak, burada aranılan, doğum yapılan tarihte sigortalılık niteliğinin devam etmesi değildir.
Analık hali, kadın işçinin gebelik halini de kapsamaktadır. Dolayısıyla, önemli olan doğum öncesi 8 ya da 10 haftalık sürede yani gebelik istirahatinin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin devam etmesidir. Yoksa, doğum öncesi istirahat süresi içinde hizmet akdinin sona ermiş olması analık parası ödenmesine engel değildir.
Başka bir söyleyişle, kadın işçinin doğum öncesi 8 ya da 10 haftalık istirahat süresi içinde herhangi bir sebeple hizmet akdi sona ermiş olsa dahi kendisine doğum öncesi ve doğum sonrası istirahatlara ait geçici iş göremezlik ödeneği/analık parası eksiksiz ödenmek durumundadır.
Gizlenen bir başka gerçek
İş kazasına uğranılan tarih önemli. Neden mi, "Sosyal Güvenlik Reform Kanunu’nda" gelir bağlanmasına bir istisna dışında alt sınır getirilmemiştir. Konu emekli ya da malüllük aylığı bağlanmasından farklıdır. Eğer, sigortalı iş kazasına uğramış ve meslekte kazanma gücünü de en az %10 oranında kaybetmiş ise, SGK ona gelir bağlamaktadır. Ancak kaza tarihi yeni dönemde önemli. Hatta 1 Ekim 2008’den önce kazaya uğrayan işçiler şanslı bile. Sigortalı işçi, 1 Ekim 2008 öncesi kazaya uğrayıp meslekte kazanma gücünü en az %10 yitirmiş ise, SGK ona gelir bağlar ve alt sınıra da dikkat eder. Yani alt sınır altında gelir bağlanamaz.
Ancak, sigortalı (işçiler ile bağımsız çalışanlar) 1 Ekim 2008’den sonra iş kazasına uğrayıp meslekte kazanma gücünü en az %10 yitirmiş ise, SGK gelir bağlar, fakat alt sınıra dikkat etmez.
Şu halde, 1 Ekim 2008’den sonra iş kazasına uğrayanlardan, bir başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede olanlar haricindekilere, komik sayılacak tutarlarda gelir bağlandığına tanık olacağımızı şimdiden söyleyebiliriz.
Yorumlar-Sorular ve Cevaplar
Toplam 9 yorum,
1-9 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
hamilelik
eşim iki ay önce işe başladı ve şu anda 59 günlük sigortası var ve şu anda 6 haftalık hamile. Eşimi bunu şu anda işyerine bildirmedi. Bu durum için onu işten çıkarırlar diye korkuyoruz. Ne yapmamız gerekir ve eşimin hakları nelerdir.
Yakup ÇULHAOĞLU/ DENİZLİ
| 03 Ocak 2009 Saat
00:05
analık indirimi
lutfen bana cevap verin ben 1972 dogumlu bayanım ssklı olarak 13.11.2007 de dogum yaptım işveren benım 9.2007 de 6 gunluk prım odemiş 10,2007 11.2007 12.2007 de prımlerım ödenmedı dogum iznımden dolayı 01.2008 02.2008 de iki ay prımım odendı ve cocugun bakımından dolayı işten ayrıldım acaba ilerde 2 yıllık toplu odeme yapabılırmıyım bilgi verirmisiniz saygılarımla
inci yıldırım manisa
| 11 Ocak 2009 Saat
22:44
analık parası
Eşimin çalışmış olduğu fabrika EYLÜL VE EKİM aylarında ücretsiz izine çıktı.6 kasım 2008 günü fabrika kapandı.Eşim 23 Eylül 2008 itibariyle analık iznine ayrıldı 14 K asım 2008 de doğum yaptı.Analık parası almak için sigortaya gittiğinde hakketmediğini doğum parası alamayacağını söylediler.Böyle birşey doğrumudur.
yıldız_89 | 14 Ocak 2009 Saat
19:50
hamilelik
ben iki aylık hamileyim ve 500 gün sigortam var ancak geçen ay ssk sona erdi bu ay tekrar başlıcak ben altıncı ayıma kadar
çalışmayı düşünüyorum annelik parası alabilirmiyim ve ben altıncı aydan saonra işten ayrılırsamda annelik parası alabilirmiyim
çalışmayı düşünüyorum annelik parası alabilirmiyim ve ben altıncı aydan saonra işten ayrılırsamda annelik parası alabilirmiyim
ışıl sarcıhan adana
| 14 Ocak 2009 Saat
21:30
doğum parası
esım we ben sıgortalıyız esım dogurdu we doğum parasını almak ıcın
raporun bıtmesımı lazım ?
raporun bıtmesımı lazım ?
ısmaıl turgut samsun
| 26 Ocak 2009 Saat
17:43
artık bir inek kadar değeri yok insanımızın
son değişken kanunla birlikte bu yardım 70 tl yi indirildi.
ilker ankara
| 05 Şubat 2009 Saat
17:12
Doğum izni artırılabilir mi
Soru: Ben 27 haftalık hamileyim doktorum sancılarımın başladığını erken doğum riskimin olduğunu söylüyor. benim sorum 32. haftaya kadar dayanamazsam erken doğum halinde yani ssk dan para alamıyor muyum?
Cevap: Sevgili kardeşimiz, Eğer hamile işçinin gebeliği normal gitmiyorsa, düşük yapma tehlikesi varsa ve bu durum hekim raporu ile belgeleniyorsa izin süreleri arttırılabilir. Bu durumda yapmanız gereken doktorunuzla görüşüp durumunuzu belirten bir rapor alıp bu raporu işyerinize verirseniz daha önce izine ayrılmanız mümkündür. Doktordan almış olduğunuz raporla birlikte SGK'dan da izine ayrıldığınız günden başlamak üzere tüm yasal haklarınızı almanız mümkündür.
Sağlıklı günler dileği ile...
Cevap: Sevgili kardeşimiz, Eğer hamile işçinin gebeliği normal gitmiyorsa, düşük yapma tehlikesi varsa ve bu durum hekim raporu ile belgeleniyorsa izin süreleri arttırılabilir. Bu durumda yapmanız gereken doktorunuzla görüşüp durumunuzu belirten bir rapor alıp bu raporu işyerinize verirseniz daha önce izine ayrılmanız mümkündür. Doktordan almış olduğunuz raporla birlikte SGK'dan da izine ayrıldığınız günden başlamak üzere tüm yasal haklarınızı almanız mümkündür.
Sağlıklı günler dileği ile...
derya kalaycı izmir
| 11 Şubat 2009 Saat
10:16
Ynt: Doğum yapan kadın işçinin hakları
benim esım dogumdan sonra calışmak ıstemıyor.Acaba yasal olarak cıkıs hakkı varmı?Is yerındenTazmınatını alabılırmı?
bır de analık parası nasıl hesaplanıyor?Bılgı verırsenız sevınırım.Tesekkurler.
bır de analık parası nasıl hesaplanıyor?Bılgı verırsenız sevınırım.Tesekkurler.
ersoy kararmıs ISTANBUL
| 11 Şubat 2009 Saat
22:43
analık ındırımı
lutfen bana cevap verin ben 1972 dogumlu bayanım ssklı olarak 13.11.2007 de dogum yaptım işveren benım 9.2007 de 6 gunluk prım odemiş 10,2007 11.2007 12.2007 de prımlerım ödenmedı dogum iznımden dolayı 01.2008 02.2008 de iki ay prımım odendı ve cocugun bakımından dolayı işten ayrıldım acaba ilerde 2 yıllık toplu odeme yapabılırmıyım bilgi verirmisiniz saygılarımla
cevap beklıyorum
inci yıldırım manisa
| 12 Şubat 2009 Saat
14:04
Ana Sayfa -Sendikalar - İşçi Haberleri - İşçi Hakları - Geçici ve Mevsimlik İşçi Haberleri - Kaza ve Ölüm Haberleri - Gurbetçi İşçi Haberleri - Popüler Gündem - İşçi Mahkeme Kararları - Sağlık ve Güzellik Haberleri - Mevzuat ve Kanunlar - Banka Analizleri ve Ekonomi Haberleri - Kamu İş İlanları - İş Arama Siteleri - Soru ve Cevaplar - İstanbul Canlı - Yazarlar - Anketler - İletişim